ẢNH HƯỞNG CỦA TRÍ TUỆ NHÂN TẠO ĐẾN NGHỀ LUẬT: CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC TRONG BỐI CẢNH CHUYỂN ĐỔI SỐ
DOI:
https://doi.org/10.59266/houjs.2025.1030Từ khóa:
ảnh hưởng của trí tuệ nhân tạo đến nghề luật, chuyển đổi số, nghề luật, trí tuệ nhân tạo, ứng dụng AI trong nghề luậtTóm tắt
Trong bối cảnh chuyển đổi số toàn cầu, trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành nhân tố quan trọng tác động mạnh mẽ đến nhiều lĩnh vực, trong đó có nghề luật - lĩnh vực đề cao tính chính xác, đạo đức và công bằng xã hội. Bài viết sử dụng phương pháp nghiên cứu lý luận, thu thập và phân tích các tài liệu học thuật cập nhật, áp dụng cách tiếp cận phân tích
- tổng hợp nhằm nhận diện xu hướng, cơ hội và thách thức của việc ứng dụng AI trong nghề luật. Kết quả nghiên cứu cho thấy AI đã và đang được ứng dụng rộng rãi vào các hoạt động pháp lý như tra cứu án lệ, xử lý tài liệu, dự đoán kết quả xét xử, tư vấn pháp lý trực tuyến và hỗ trợ ra quyết định, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả công việc và khả năng tiếp cận công lý. Tuy vậy, việc tích hợp AI cũng đặt ra thách thức về đạo đức nghề nghiệp, bảo mật dữ liệu, nguy cơ thay thế con người và sự thiếu hoàn thiện của khung pháp lý điều chỉnh. Từ đó, bài viết đề xuất bốn định hướng nhằm phát huy hiệu quả của AI trong nghề luật: hoàn thiện khung pháp lý về ứng dụng AI; bồi dưỡng năng lực công nghệ cho người hành nghề luật; thúc đẩy hợp tác giữa giới công nghệ và giới pháp lý; và xây dựng văn hóa nghề nghiệp thích ứng với thời đại số. Những định hướng này góp phần hướng tới một môi trường pháp lý hiện đại, minh bạch và nhân văn trong kỷ nguyên số.
Tài liệu tham khảo
[1]. Aletras, N., Tsarapatsanis, D., Preoţiuc- Pietro, D., & Lampos, V. (2016). Predicting judicial decisions of the European Court of Human Rights: A natural language processing perspective. PeerJ Computer Science, 2, e93. https:// doi.org/10.7717/peerj-cs.93
[2]. Carinci, A. (2024). The AI lawyer. US- China Law Review, 21(6). https://doi. org/10.17265/1548-6605/2024.06.004
[3]. Đậu, H. M., & Dương, V. T. V. (2024). Luật sư trí tuệ nhân tạo: Cơ hội và thách thức trong đổi mới đào tạo ngành luật tại Việt Nam thời chuyển đổi số. Tạp chí Khoa học Đại học Thủ Dầu Một, 6(73).
[4]. Donahue, L. (2018). A primer on using artificial intelligence in the legal profession. JOLT Digest, 8.
[5]. European Commission. (2018). Artificial intelligence for Europe (COM(2018) 237 final). https:// eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ TXT/?uri=CELEX%3A52018DC0237
[6]. European Commission. (2021). Ethics guidelines for trustworthy AI. Publications Office of the European Union.
[7]. Hội đồng Luật sư toàn quốc (2019). Quy tắc Đạo đức và Ứng xử nghề nghiệp luật sư, ban hành kèm quyết định 201/QĐ-HĐLSTQ ngày 13 tháng 12 năm 2019.
[8]. Leslie, D. (2019). Understanding artificial intelligence ethics and safety. The Alan Turing Institute.
[9]. McCarthy, J. (2007). What is artificial intelligence? Stanford University. http://jmc.stanford.edu/articles/ whatisai/whatisai.pdf
[10]. McCarthy, M. L., Minsky, N., Rochester, & Shannon, C. E. (1955). A proposal for the Dartmouth summer conference on artificial intelligence. AI Magazine (Reprinted August 31, 1955).
[11]. Mercan, G. (2024). Artificial intelligence (AI) activities in legal practices. International Journal of Eurasian Education and Culture, 131-144. https://doi.org/10.35826/ ijoecc.1824
[12]. Murimi, R. (2021). When humans judge other humans using machines. MIT Computational Law Report.
[13]. Nunez, C. (2017). Artificial intelligence and legal ethics: Whether AI lawyers can make ethical decisions. Tulane Journal of Technology & Intellectual Property, 20. https://journals.tulane. edu/TIP/article/view/2682
[14]. Remus, D., & Levy, F. (2016). Can robots be lawyers? Computers, lawyers, and the practice of law. Georgetown Journal of Legal Ethics, 30(3), 501-558.
[15]. Schmarzo, B. (2017). What is digital transformation? CIO.com. Retrieved July 9, 2021, from https://www.cio. com
[16]. Sparkes, M. (2023). AI will advise a defendant in court. New Scientist, 257(3421), 8. https://doi.org/10.1016/ S0262-4079(23)00042-8
[17]. Surden, H. (2014). Machine learning and law. Washington Law Review, 89(1), 87-115.
[18]. Trần, X. T. (2024). Công nghệ AI: Thách thức đối với nghề luật trong thời đại mới. Tạp chí điện tử Luật sư Việt Nam. https://lsvn.vn/cong-nghe- ai-thach-thuc-doi-voi-nghe-luat-trong- thoi-dai-moi-a149640.html
[19]. Unruth, G., & Kiron, D. (2017). Digital transformation on purpose. MIT Sloan Management Review, November 6, 2017.
[20]. Wolters Kluwer. (2023). 2023 future ready lawyer survey.
