ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC XỬ LÝ KIẾN THỨC PHÁP LUẬT THỰC ĐỊNH CỦA CÁC MÔ HÌNH TRÍ TUỆ NHÂN TẠO TẠO SINH: PHÂN TÍCH SO SÁNH DỰA TRÊN BÀI KIỂM TRA TRẮC NGHIỆM PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG
DOI:
https://doi.org/10.59266/houjs.2025.1044Từ khóa:
trí tuệ nhân tạo, pháp luật thực định, học tập luật, tư vấn pháp luật, ứng dụng AI trong nghề luậtTóm tắt
Nghiên cứu này nhằm đánh giá năng lực xử lý kiến thức pháp luật thực định của các mô hình trí tuệ nhân tạo tạo sinh, đồng thời xem xét tiềm năng ứng dụng của AI trong học tập và thực hành nghề luật. Phương pháp nghiên cứu sử dụng bài kiểm tra trắc nghiệm môn Pháp luật đại cương (PLĐC) để so sánh hiệu quả các mô hình ChatGPT, Grok, Gemini, Copilot, Deepseek và Notebook LLM. Kết quả cho thấy ChatGPT và DeepSeek đạt tỷ lệ trả lời đúng cao, trong khi Notebook LLM chỉ trả lời được rất ít câu dù được bổ sung giáo trình, cho thấy AI vẫn hạn chế khi đối mặt với các quy định chi tiết và tình huống pháp lý cụ thể. Nghiên cứu cho thấy rủi ro khi AI hoạt động thiếu giám sát, vì mô hình có thể cung cấp đáp án sai nhưng thuyết phục, dẫn đến lạm dụng trong tư vấn, học tập và thực hành nghề luật. Thực tiễn đã ghi nhận nhiều hậu quả nghiêm trọng từ việc sử dụng AI thiếu kiểm soát trong lĩnh vực pháp lý. Như vậy, AI là công cụ bổ trợ hữu ích nhưng không thể thay thế chuyên môn con người; việc tích hợp cần đi kèm giám sát chặt chẽ, tiêu chuẩn đạo đức, khung pháp lý và phương pháp đào tạo mới để đảm bảo hiệu quả, chính xác và an toàn pháp lý.
Tài liệu tham khảo
[1]. BCU. (2025). Inclusive use of Artificial Intelligence in Vietnamese Education. Birmingham City University.
[2]. Bui, T. H., & Nguyen, V. P. (2023). The impact of artificial intelligence and digital economy on Vietnam’s legal system. International Journal for the Semiotics of Law-Revue internationale de Sémiotique juridique, 36(2), 969-989.
[3]. Diaz, J. (2025). A recent high-profile case of AI hallucination serves as a stark warning. NPR.
[4]. Doan, H. N., Nguyen, X. B., & Vu, T. H. H. (2024). Harnessing Artificial Intelligence with Higher Education in Vietnam: Opportunities, Challenges, and Recommendations for Legal Undergraduate Education. Conhecimento & Diversidade, 16(43), 621-641.
[5]. Goswami, D. P. (2025). Revolutionizing legal education: the role of artificial intelligence in shaping the future of law teaching and learning. Available at SSRN.
[6]. Hải Thư. (2025). Thắng kiện nhờ trợ giúp của ‘luật sư ChatGPT’. Vnexpress.
[7]. Hoàn Đức. (2025 ). Luật sư bị phạt vì dùng án lệ giả do AI bịa ra. Báo điện tử Pháp Luật thành phố Hồ Chí Minh.
[8]. Johnson, K. (2025 ). California issues historic fine over lawyer’s ChatGPT fabrications. KPBS.
[9]. Khoa Chính Trị và Luật, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. (2025). Đề thi cuối học kỳ 3 và đáp án môn Pháp luật đại cương (GELA220405), năm học 2024-2025. https://fpi.hcmute.edu.vn/Resources/ Docs/SubDomain/fpi/De%20thi%20 -%20Dap%20an/DE%20THI%20 VA%20DAP%20AN%20PLDC_HK3.pdf
[10]. Mai Anh. (2023). Công ty luật bị phạt 5.000 USD vì dùng thông tin từ ChatGPT. Báo Tuổi trẻ.
[11]. Merken, S. (2024). Texas lawyer fined for AI use in latest sanction over fake citations. Reuters.
[12]. Murphy, C. (2025). What this N.J. lawyer did with AI landed him a hefty fine and a warning to all attorneys. NJ.
[13]. Nguyen, G. T. Q., & Hoang, T. T. D. (2024). Artificial intelligence in Vietnamese higher education challenges and opportunities. Tạp chí Công Thương, 15.
[14]. Nguyen, P. T. (2023). The Use of Artificial Intelligence in Criminal Investigation and Trials in Europe and Some Countries: Experience for Vietnam. Vietnamese Journal of Legal Sciences, 8(1), 55-77.
[15]. Peoples, L. F. (2025). Artificial Intelligence and Legal Analysis: Implications for Legal Education and the Profession. Law Libr. J., 117, 52.
[16]. Skolnik, S. (2024). Lawyer Sanctioned Over AI-Hallucinated Case Cites, Quotations. Bloomberglaw.
[17]. Taylor, J. (2025). Lawyer caught using AI-generated false citations in court case penalised in Australian first. The Guardian.
[18]. UNICEF. (2025). Viet Nam National Forum on Artificial Intelligence in Education Igniting Innovation: Empowering Teaching and Learning with AI. UNICEF.
