NGHIÊN CỨU TÁCH CHIẾT LIPID TỪ NHỘNG TẰM BẰNG PHƯƠNG PHÁP ENZYM
DOI:
https://doi.org/10.59266/houjs.2026.1323Từ khóa:
Nhộng tằm, Bombyx mori, lipid, lipase, enzym thủy phânTóm tắt
Nghiên cứu được thực hiện nhằm xây dựng quy trình tách chiết lipid từ nhộng tằm (Bombyx mori L.) bằng phương pháp thủy phân enzym. Hiệu quả của các phương pháp tách chiết bằng nước, dung dịch NaCl 1% và enzym được khảo sát, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố công nghệ gồm nhiệt độ, tỷ lệ nguyên liệu/nước, tỷ lệ enzym và thời gian thủy phân đến hiệu suất thu hồi lipid. Kết quả cho thấy phương pháp sử dụng enzym cho hiệu suất tách chiết cao nhất, đạt 50,5% trong điều kiện khuấy gián đoạn. Các điều kiện thích hợp cho quá trình thủy phân gồm nhiệt độ 50°C, tỷ lệ nguyên liệu/nước 1:4, tỷ lệ enzym lipase 1,5% và thời gian thủy phân 90 phút. Trong điều kiện này, hiệu suất thu hồi lipid đạt xấp xỉ 79,2%. Dầu nhộng tằm thu được có màu vàng rơm, trong suốt, mùi thơm đặc trưng. Các chỉ số chất lượng của dầu lần lượt là peroxide 1,57 meq/kg, acid 4,67 mg KOH/g dầu và iod 116,8 g I₂/100 g dầu. Kết quả cho thấy phương pháp thủy phân enzym là hướng tiếp cận hiệu quả, thân thiện môi trường và có tiềm năng ứng dụng trong khai thác dầu nhộng tằm phục vụ công nghiệp thực phẩm và thức ăn chăn nuôi.
Tài liệu tham khảo
American Oil Chemists' Society. (2017). Official methods and recommended practices of the AOCS (7th ed.). AOCS Press.
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. (2023). Báo cáo thực trạng và giải pháp phát triển bền vững ngành dâu tằm tơ Việt Nam. Trung tâm Khuyến nông Quốc gia.
Hirunyophat, P., Chalermchaiwat, P., On- nom, N., và Prinyawiwatkul, W. (2021). Selected nutritional quality and physicochemical properties of silkworm pupae (frozen or powdered) from two species. International Journal of Food Science & Technology, 56, 3578-3587. https://doi.org/10.1111/ijfs.14985
Hu, B., Li, C., Zhang, Z., Zhao, Q., Zhu, Y., Su, Z., và Chen, Y. (2017). Microwave-assisted extraction of silkworm pupal oil and evaluation of its fatty acid composition, physicochemical properties and antioxidant activities. Food Chemistry, 231, 348-355. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2017.03.152
Ma, F.-Y., Zhang, M., Shuai, X.-X., Du, L.- Q., và Wei, Z.-F. (2022). Optimization of aqueous enzymatic microwave- assisted extraction of macadamia oil and evaluation of its chemical composition, physicochemical properties, and antioxidant activities. European Journal of Lipid Science and Technology, 124, 2100079. https://doi.org/10.1002/ejlt.202100079
Nongonierma, A. B., và FitzGerald, R. J. (2023). Unlocking the potential of silkworm pupae (Bombyx mori) as a sustainable source of bioactive proteins and essential fatty acids. Nutrients, 15(5), 1144. https://doi.org/10.3390/nu15051144
Sadat, A., và cộng sự. (2022). Silkworm pupae: A functional food with health benefits for humans. Foods, 11(11), 1632. https://doi.org/10.3390/foods11111632
Saviane, A., Tassoni, L., Naviglio, D., Lupi, D., Savoldelli, S., Bianchi, G., Bondioli, P., Folegatti, L., và Casartelli, M. (2021). Mechanical processing of Hermetia illucens larvae and Bombyx mori pupae produces oils with antimicrobial activity. Animals, 11(3), 783. https:// doi.org/10.3390/ani11030783
Srinivas, G., Nidoni, U., Ramachandra, C. T., Ramappa, K. T., và Ashoka, J. (2019). Supercritical fluid extraction of pupae oil from mulberry silkworm (Bombyx mori L.). Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry, 8, 4507-4513.
Susirirut, P., Thitipramote, N., và Chaiwut, P. (2023). Simultaneous extraction of oil and protein from silkworm (Bombyx mori L.) pupae and their in vitro skin moisturization. Molecules, 28(20), 7032. https://doi.org/10.3390/molecules28207032
Tangsanthatkun, J., Peanparkdee, M., Katekhong, W., Harnsilawat, T., Tan, C. P., và Klinkesorn, U. (2022).Application of aqueous saline process to extract silkworm pupae oil (Bombyx mori): Process optimization and composition analysis. Foods, 11(3), 291. https://doi.org/10.3390/foods11030291
Vi Nhã Trân, và Nguyễn Phúc Huy. (2023). Tách chiết acid béo và làm giàu omega-3 từ hạt chia (Salvia hispanica L.). Tạp chí Khoa học Yersin - Chuyên đề Khoa học Công nghệ, 14, 31-42.
Wei, Z. J., Liao, A. M., Zhang, H. X., Liu, J., và Jiang, S. T. (2009). Optimization of supercritical carbon dioxide extraction of silkworm pupal oil applying the response surface methodology. Bioresource Technology, 100(18), 4214-4219. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2009.04.010
