TÌNH TIẾT GIẢM NHẸ ĐẦU THÚ THEO KHOẢN 2 ĐIỀU 51 BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 2015: BẤT CẬP TRONG QUY ĐỊNH, THỰC TIỄN ÁP DỤNG VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN
DOI:
https://doi.org/10.59266/houjs.2026.1379Keywords:
tình tiết giảm nhẹ, đầu thú, quyền tùy nghi, chính sách hình sự, quyết định hình phạtAbstract
Bài viết phân tích tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự (TNHS) “đầu thú” theo khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2024, 2025) và hướng dẫn tại Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐTP. Qua phân tích quy định pháp luật và vụ án điển hình, bài viết chỉ ra cơ chế trao quyền tùy nghi cho Tòa án (TA) trong việc công nhận đầu thú đã dẫn đến thực tiễn áp dụng thiếu thống nhất và chưa bảo đảm mục tiêu chính sách hình sự khuyến khích người phạm tội hợp tác với cơ quan tiến hành tố tụng. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất hoàn thiện quy định theo hướng tăng tính ràng buộc pháp lý, bảo đảm sự thống nhất và minh bạch trong hoạt động xét xử.
References
Ban Chấp hành Trung ương (2026). Nghị quyết số 04-NQ/TW ngày 01/4/2026 về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.
Ban Chấp hành Trung ương (2023). Quy định số 32-QĐ/TW ngày 27/10/2023 về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án.
Bộ Chính trị (2022). Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong giai đoạn mới.
Bộ Chính trị (2023). Quy định số 114-QĐ/TW ngày 11/7/2023 về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án.
Đào, T. U. (2000). Luật hình sự Việt Nam (Quyển I): Những vấn đề chung. NXB Khoa học xã hội.
Nguyễn, Đ. D. (2005). Sự hạn chế quyền lực nhà nước. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
Nguyễn, N. H. (2019). Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần chung). NXB Công an nhân dân.
Phạm, V. B. (2020). Luật hình sự Việt Nam: Quyển 1 (Phần chung). NXB Chính trị Quốc gia sự thật.
Quốc hội (2025a). Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017, 2024, 2025.
Quốc hội (2025b). Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2021, 2024, 2025.
Tòa án nhân dân tối cao. (2025). Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐTP ngày 30/09/2025 của HĐTP TANDTC hướng dẫn áp dụng các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng TNHS quy định tại Điều 51 và Điều 52 của BLHS.
Tòa án nhân dân tối cao. (2025). Bản án hình sự sơ thẩm số 102/2023/HS-ST ngày 17/11/2023 của Tòa án nhân dân huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang về tình tiết giảm nhẹ người phạm tội “đầu thú”.
Võ, K. V. (2005). Giáo trình Luật hình sự Việt Nam: Phần chung. NXB Công an nhân dân.
