PHÁT TRIỂN BẢO HIỂM MÔI TRƯỜNG TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU HƯỚNG TỚI PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TẠI VIỆT NAM
DOI:
https://doi.org/10.59266/houjs.2026.1252Từ khóa:
bảo hiểm môi trường, biến đổi khí hậu, phát triển bền vững, tái bảo hiểmTóm tắt
Việt Nam thuộc nhóm năm quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nhất từ biến đổi khí hậu, với thiệt hại thiên tai năm 2024 đạt 88.748 tỷ đồng (gấp 9,52 lần năm 2023) và năm 2025 lập kỷ lục mới với 104.733 tỷ đồng. Bảo hiểm môi trường theo nghĩa rộng, bao quát cả bảo hiểm rủi ro khí hậu, là công cụ tài chính then chốt để phân tán rủi ro. Sử dụng phương pháp định tính kết hợp dữ liệu thứ cấp và so sánh quốc tế, nghiên cứu phân tích khung pháp lý, thực trạng và rào cản giai đoạn 2018-2025. Kết quả cho thấy mặc dù Luật Bảo vệ môi trường 2020 và Nghị định 08/2022/NĐ-CP đã thiết lập hành lang pháp lý, triển khai trên thực tế còn nhiều hạn chế. Tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm hiện chỉ đạt 2,3-2,8% GDP, thấp hơn đáng kể so với ASEAN (3,35%) và toàn cầu (6,3%). Trên cơ sở phân tích SWOT và đúc kết kinh nghiệm bốn quốc gia, nghiên cứu đề xuất ba nhóm khuyến nghị: phát triển ba dòng sản phẩm bảo hiểm gắn cam kết khí hậu (bảo hiểm tham số, bảo hiểm tín chỉ các-bon, bảo hiểm trách nhiệm ESG); hoàn thiện thể chế và phối hợp liên ngành; tăng cường năng lực kỹ thuật, tái bảo hiểm và đào tạo.
Tài liệu tham khảo
Barnett, B. J., & Mahul, O. (2007). Weather index insurance for agriculture and rural areas in lower-income countries. American Journal of Agricultural Economics, 89(5), 1241-1247. https://doi.org/10.1111/j.1467-8276.2007.01091.x
Bộ Nông nghiệp và Môi trường. (2026). Báo cáo tổng kết công tác phòng, chống thiên tai năm 2025, phương hướng nhiệm vụ năm 2026. Hà Nội.
Bộ Tài chính. (2024). Báo cáo tổng quan thị trường bảo hiểm Việt Nam năm 2024. Hà Nội.
Chính phủ. (2022). Nghị định số 08/2022/ NĐ-CP ngày 10/01/2022 quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Hà Nội.
Cục Quản lý Đê điều và Phòng chống Thiên tai. (2024). Báo cáo tổng kết công tác phòng, chống thiên tai năm 2024. Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Hà Nội. http://phongchongthientai.mard.gov.vn
Do, H. H., Vu, Q. N., Samadhiya, A., Kumar, A., Gupta, S., & Jagtap, S. (2024). Unravelling the economic impact of climate change in Vietnam’s Mekong River Delta and Southeast region. Discover Sustainability, 5, Article 185. https://doi.org/10.1007/s43621-024-00396-y
Đỗ Anh Kiên, & Nguyễn Quốc Duy. (2025). Kiến tạo xã hội học tập số thúc đẩy học tập suốt đời và phát triển bền vững. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Mở Hà Nội, 46. https://doi.org/10.59266/houjs.2025.762
Hillridge. (2024). Market report of weather- proofing agriculture in the Mekong Delta. AusCham Vietnam. https://auschamvn.org/news/market-report-weather- proofing-agriculture-mekong-delta
Igloo Insure. (2022). Igloo launches the first blockchain-based weather index insurance for rice farmers in Vietnam. https://iglooinsure.com/press/igloo- launches-weather-index-insurance-for-rice-farmers/
IPCC. (2023). Climate Change 2023: Synthesis Report. IPCC. https://doi.org/10.59327/IPCC/AR6-9789291691647
Kousky, C. (2019). The role of natural disaster insurance in recovery and risk reduction. Annual Review of Resource Economics, 11, 399-418. https://doi.org/10.1146/annurev-resource-100518-094028
Mills, E. (2005). Insurance in a climate of change. Science, 309(5737), 1040-1044. https://doi.org/10.1126/science.1112121
MSIG Vietnam. (2025). Weather-proofing agriculture through MSIG Vietnam’s parametric insurance in partnership with Hillridge. https://www.msig.com.vn/en/whats-new/weather-proofing-agriculture
Nguyễn Minh Thư. (2023). Bất cập của pháp luật về bảo hiểm trách nhiệm bồi thường thiệt hại do gây ô nhiễm môi trường tại Việt Nam. Tạp chí Dân chủ và Pháp luật. https://tcdcpl.moj.gov.vn
OECD. (2003). Environmental risks and insurance. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264105522-en
Quốc hội. (2020). Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14. Hà Nội.
Quốc hội. (2022). Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15. Hà Nội.
Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. (2024). Thông tin tiếp nhận và phân bổ kinh phí ủng hộ đồng bào bị thiệt hại do bão số 3 (Yagi). Ban Vận động Cứu trợ Trung ương, Hà Nội.
Vietnam Report. (2024). Báo cáo khảo sát ngành bảo hiểm Việt Nam - Uy tín và Triển vọng 2024. Hà Nội.
World Bank. (2022). Vietnam Country Climate and Development Report. World Bank Group. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/37618
