HÀM NGÔN TRONG TÁC PHẨM VĂN HỌC “BÚP SEN XANH”
DOI:
https://doi.org/10.59266/houjs.2026.1286Từ khóa:
hàm ngôn, ý nghĩa, tác phẩm văn học, Búp Sen XanhTóm tắt
“Búp Sen Xanh” là một trong những tác phẩm văn học Việt Nam tiêu biểu của nhà văn Sơn Tùng viết về tuổi thơ, thời niên thiếu và tuổi 20 của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại. Nghiên cứu này nhằm mục đích xác định yếu tố hàm ngôn (HAN) thể hiện như thế nào và ý nghĩa của chúng. Định tính là đường hướng nghiên cứu chủ đạo với phương pháp phân tích, diễn giải, tổng hợp và đánh giá. Kết quả cho thấy, hàm ngôn ở tác phẩm này được thể hiện chủ yếu qua phương thức ẩn dụ, các thành ngữ và điển tích. Chúng mang ý nghĩa mô tả bối cảnh mất nước, cuộc sống cơ cực lầm than của người dân Việt Nam, nhưng vẫn tin tưởng vào tương lai tươi sáng của đất nước. Trong bối cảnh đó, Bác ra đời mang theo khát vọng cao cả và niềm tin to lớn của Ông Bà ngoại, rằng Bác sẽ như con chim Bằng có chí lớn, vùng vẫy bốn phương, và nhất định sẽ thành công.
Tài liệu tham khảo
Bùi, S. T. (1981). Búp sen xanh. NXB Kim Đồng.
Cao, X. H. (1991). Tiếng Việt: Sơ thảo ngữ pháp chức năng. NXB Khoa học Xã hội.
Đoàn, T. T. (2016). Vai trò của hư từ trong việc tạo hàm ngôn. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Đà Nẵng, 8(105), 72-75.
Đỗ, H. C. (1981). Từ vựng ngữ nghĩa tiếng Việt. NXB Giáo dục.
Đỗ, H. C. (1985). Cơ sở ngữ nghĩa học từ vựng. NXB Đại học và Trung học Chuyên nghiệp.
Grice, P. (1975). Logic and conversation. In P. Cole & J. L. Morgan (Eds.), Syntax and semantics (Vol. 3). Academic Press.
Hoàng, P. (1975). Phân tích ngữ nghĩa. Ngôn ngữ, (2).
Lê, T. M. T. (2014). Khảo sát nghĩa hàm ẩn qua các lối nói vòng trong một số tiểu thuyết của Nhà xuất bản Công an Nhân dân [Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội].
Ngô, Q. H. (2010, September 26). Tiêu dao du - Trang Tử. Thư Viện Ngữ Văn của Ngô Quang Hớn. https://quanghon77.violet.vn/entry/show/entry_id/4025752
Ngô, T. M. T. (2019). Nghĩa hàm ẩn và các kiểu nghĩa hàm ẩn của câu. In Kỷ yếu hội thảo khoa học quốc gia: Nghiên cứu và giảng dạy ngoại ngữ, ngôn ngữ và quốc tế học tại Việt Nam (pp. 460- 465).
Nguyễn, Đ. D. (1984a). Ngữ nghĩa các từ hư: Nghĩa của từ. Ngôn ngữ, (2).
Nguyễn, Đ. D. (1984b). Ngữ nghĩa các từ hư: Nghĩa của cặp từ. Ngôn ngữ, (4).
Nguyễn, Đ. D. (1996). Lô gích và tiếng Việt. NXB Giáo dục.
Nguyễn, Đ. D. (n.d.). Ngữ nghĩa các từ hư: Nghĩa của cấu trúc trừu tượng. Ngôn Ngữ. http://ngonngu.org/ngu_nghia_tu_hu_doc.htm
Nguyễn, T. T. H. (2018). Hàm ngôn quy ước của một số biểu thức ngôn ngữ có chứa động từ nhận thức trong tiếng Việt. Tạp chí Khoa học và Giáo dục, Trường Đại học Sư phạm Huế, 2(46), 72-77.
Nguyễn, T. G. (2000). Dụng học Việt ngữ. NXB Giáo dục.
Trịnh, K. M. (2017, January 3). Tìm hiểu về danh, tự, hiệu của người xưa. Nghiên Cứu Lịch Sử. https://nghiencuulichsu.com/2017/01/03/tim-hieu-ve-danh-tu-hieu-cua-nguoi-xua/
