THIẾT KẾ HỌC LIỆU TIẾNG TRUNG NGOẠI GIAO TRONG HỆ SINH THÁI GIẢNG VIÊN – NGƯỜI HỌC – TRÍ TUỆ NHÂN TẠO: ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH TLA-DCLM-P Ở GIAI ĐOẠN TIỀN TRIỂN KHAI
DOI:
https://doi.org/10.59266/houjs.2026.1433Từ khóa:
AI tạo sinh, tiếng Trung ngoại giao, học liệu chuyên ngành, đồng kiến tạo, mô hình tiền triển khaiTóm tắt
Bài viết đề xuất mô hình tiền triển khai để thiết kế học liệu cho học phần Tiếng Trung Quốc Ngoại giao trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo tạo sinh ngày càng tham gia vào phát triển học liệu ngoại ngữ. Nghiên cứu tiếp cận AI không phải như công cụ tạo nội dung tự động mà như nguồn hỗ trợ trong một quy trình có phân công vai trò, kiểm định và tái thiết kế. Dữ liệu gồm đề cương dự kiến của học phần 3 tín chỉ, 45 tiết dành cho sinh viên năm 3–4 có trình độ khoảng HSK 4–5 hoặc tương đương, cùng các tài liệu nền tảng về ngôn ngữ chuyên ngành, phát triển học liệu, đồng kiến tạo và AI trong giáo dục. Trên cơ sở phân tích chuẩn đầu ra, tình huống nghề nghiệp và yêu cầu kiểm soát rủi ro, bài viết xây dựng mô hình TLA-DCLM-P (Đồng thiết kế học liệu tiếng Trung ngoại giao giữa giảng viên, người học và AI – Giai đoạn tiền triển khai/Teacher–Learner–AI Co-design of Diplomatic Chinese Learning Materials – Pre-implementation). Mô hình liên kết chuẩn đầu ra, tình huống nghề nghiệp, giảng viên/nhóm chuyên môn, AI tạo sinh, học liệu tiền triển khai, vai trò đồng kiến tạo dự kiến của người học và cơ chế bảo đảm chất lượng. Nghiên cứu đồng thời đề xuất ma trận 15 tuần, nguyên mẫu chủ đề “接待代表团” và khung quản trị rủi ro. Mô hình cần được đánh giá chuyên gia và thử nghiệm lớp học trước khi khẳng định hiệu quả sư phạm.
Tài liệu tham khảo
Basturkmen, H. (2010). Developing courses in English for specific purposes. Palgrave Macmillan.
Bovill, C. (2020). Co-creation in learning and teaching: The case for a whole-class approach in higher education. Higher Education, 79(6), 1023-1037. https://doi.org/10.1007/s10734-019-00453-w
Bovill, C., Cook-Sather, A., và Felten, P. (2011). Students as co-creators of teaching approaches, course design, and curricula: Implications for academic developers. International Journal for Academic Development, 16(2), 133-145. https://doi.org/10.1080/1360144X.2011.568690
Cook-Sather, A., Bovill, C., và Felten, P. (2014). Engaging students as partners in learning and teaching: A guide for faculty. Jossey-Bass.
Dollinger, M., Lodge, J., và Coates, H. (2018). Co-creation in higher education: Towards a conceptual model. Journal of Marketing for Higher Education, 28(2), 210-231. https://doi.org/10.1080/08841241.2018.1466756
Dudley-Evans, T., và St John, M. J. (1998). Developments in English for specific purposes: A multi-disciplinary approach. Cambridge University Press.
Hutchinson, T., và Waters, A. (1987). English for specific purposes: A learning- centred approach. Cambridge University Press.
Kasneci, E., Sessler, K., Küchemann, S., Bannert, M., Dementieva, D., Fischer, F., Gasser, U., Groh, G., Günnemann, S., Hüllermeier, E., Krusche, S., Kutyniok, G., Michaeli, T., Nerdel, C., Pfeffer, J., Poquet, O., Sailer, M., Schmidt, A., Seidel, T., Stadler, M.,… Kasneci, G. (2023). ChatGPT for good? On opportunities and challenges of large language models for education. Learning and Individual Differences, 103, 102274. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2023.102274
Kohnke, L., Moorhouse, B. L., và Zou, D. (2023). ChatGPT for language teaching and learning. RELC Journal, 54(2), 537-550. https://doi.org/10.1177/00336882231162868
Littlejohn, A. (2011). The analysis of language teaching materials: Inside the Trojan horse. In B. Tomlinson (Ed.), Materials development in language teaching (2nd ed., 179-211). Cambridge University Press.
Miao, F., và Holmes, W. (2023). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO.
Nguyễn, Q. H. (2025). Đào tạo tiếng Trung theo định hướng nghề nghiệp tại Việt Nam: Thực trạng, xu hướng và giải pháp. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Mở Hà Nội, Số đặc biệt 4A, 31-44. https://doi.org/10.59266/houjs.2025.980
Tomlinson, B. (Ed.). (2011). Materials development in language teaching (2nd ed.). Cambridge University Press.
