HỌC THUYẾT SỬ DỤNG HỢP LÝ (FAIR USE) TRONG GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP QUYỀN TÁC GIẢ TẠI HOA KỲ VÀ ĐỀ XUẤT CHO VIỆT NAM
DOI:
https://doi.org/10.59266/houjs.2026.1116Keywords:
Hoa Kỳ, sử dụng hợp lý, tranh chấp quyền tác giảAbstract
Được hình thành từ án lệ của tòa án Hoa Kỳ, học thuyết “fair use” – sử dụng hợp lý ngày càng được thừa nhận rộng rãi thông qua tính hiệu quả trong thực tiễn áp dụng khi đánh giá các hành vi sử dụng hợp lý các tác phẩm được bảo hộ bản quyền mà không phải xin phép, không phải trả tiền tại Hoa Kỳ. Bài viết phân tích bốn điều kiện để tòa án xác định một hành vi sử dụng tác phẩm được coi là hợp lý, thực tiễn áp dụng học thuyết khi giải quyết tranh chấp quyền tác giả tại Hoa Kỳ, đánh giá ưu điểm, hạn chế của học thuyết và đưa ra đề xuất cho Việt Nam.
References
Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPS), Apr. 15, 1994, Marrakesh Agreement Establishing the World Trade Organization, Annex 1C, 1869
U.N.T.S. 299.
Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works, Sept. 9, 1886, as revised at Stockholm on July 14, 1967, 828 U.N.T.S. 221.
Campbell v. Acuff-Rose Music, Inc., 510 U.S. 569 (1994). https://supreme.justia.com/ cases/federal/us/510/569/.
Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership (CPTPP), Mar. 8, 2018, [2018] ATS 5.
Framework Act on Intellectual Property of Republic of Korea (amended up to June 10, 2022). WIPO Lex. https://www. wipo.int/wipolex/en/text/588922.
Free Trade Agreement between the European Union and the Socialist Republic of Viet Nam (EVFTA), June 30, 2019, O.J. (L 186) 3.
Gordon, W. J. (1982). Fair use as market failure: A structural and economic analysis of the Betamax case and its predecessors. Columbia Law Review, 82(8), 1600-1657. https://papers. ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_ id=3577724.
Graham Archives v. Dorling Kindersley Ltd. (n.d.). LexisNexis. https:// www.lexisnexis.com/community/ casebrief/p/casebrief-graham-archives- v-dorling-kindersley-ltd.
Harper & Row v. Nation Enterprises, 471 U.S. 539 (1985). https://supreme.justia. com/cases/federal/us/471/539/.
Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2013). https://thuvienphapluat. vn/van-ban/Bo-may-hanh-chinh/Hien- phap-nuoc-Cong-hoa-xa-hoi-chu- nghia-Viet-Nam-2013-215627.aspx.
Intellectual Property Code of the Philippines (1997). https://www.officialgazette. gov.ph/1997/06/06/republic-act- no-8293/.
Luật Sở hữu trí tuệ (2005) (sửa đổi, bổ sung năm 2009, 2019, 2022, 2025). Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Lunney, G. S., Jr. (2002). Fair use and market failure: Sony revisited. Texas A&M University School of Law Scholarship. https://scholarship. law.tamu.edu/cgi/viewcontent. cgi?article=1503&context=facscholar.
Malaysia Copyright Act (1987) (amended in 2022). WIPO Lex. https://www.wipo. int/wipolex/en/text/583950.
MCA, Inc. v. Wilson, 677 F.2d 180 (2d Cir. 1981). https://casetext.com/case/mca- inc-v-wilson.
Patterson, L. R. (1998). Folsom v. Marsh and its legacy. Journal of Intellectual Property Law, 5(2), 431-452. http:// digitalcommons.law.uga.edu/fac_ artchop/351.
Sony Corp. of America v. Universal City Studios, Inc., 464 U.S. 417 (1984). https://supreme.justia.com/cases/ederal/us/464/417/.
Sutton, M. (2016, February). The murky waters of international copyright law. Electronic Frontier Foundation. https:// www.eff.org/vi/deeplinks/2016/02/ murky-waters-international- copyright-law.
Taiwan Copyright Act (amended up to June 15, 2022). https://law.moj. gov.tw/ENG/Law Class/LawAll. aspx?pcode=J0070017.
Trần, L. H. (2024). Giáo trình Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam. Nhà xuất bản Tư pháp.
U.S. Copyright Office. (n.d.). Fair use index: Campbell v. Acuff-Rose Music, Inc. https://www.copyright.gov/fair-use/ fair-index.html.
WIPO Copyright Treaty (WCT), Dec. 20, 1996, S. Treaty Doc. No. 105-17, 2186 U.N.T.S. 121.
