SẢN XUẤT PEPTIDE ỨC CHẾ ANGIOTENSIN- CONVERTING ENZYME (ACE) VÀ CHỐNG OXY HÓA TỪ PHỤ PHẨM TÔM BẰNG LÊN MEN VI SINH CÓ ĐỊNH HƯỚNG: TIỀM NĂNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG
DOI:
https://doi.org/10.59266/houjs.2026.1312Keywords:
peptide ức chế ACE, chống oxy hóa, phụ phẩm tôm, lên men vi sinh có định hướngAbstract
Peptide hoạt tính sinh học từ phụ phẩm thủy sản là nguồn hợp chất chức năng giàu tiềm năng, được tạo thành thông qua quá trình phân giải protein có kiểm soát. Sự phát triển của công nghệ lên men vi sinh có định hướng cho phép nâng cao hiệu suất thủy phân, kiểm soát quá trình tạo peptide và tối ưu hóa hoạt tính sinh học. Tuy nhiên, hiệu quả thu hồi peptide và tính ổn định của hệ vi sinh vật vẫn là những thách thức đối với ứng dụng quy mô lớn. Bài báo tập trung tổng quan tiềm năng khai thác peptide hoạt tính sinh học từ phụ phẩm tôm, các cơ chế tác động và hướng tiếp cận lên men vi sinh có định hướng, trong đó tập trung ứng dụng tổ hợp chủng Bacillus subtilis và Lactobacillus plantarum trong sản xuất các peptide hoạt tính sinh học. Qua đó, bài báo làm rõ triển vọng ứng dụng công nghệ lên men vi sinh có định hướng để chuyển hóa phụ phẩm tôm thành các sản phẩm giá trị gia tăng, góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững ngành thủy sản.
References
Abusham, R. A., Rahman, R. N. Z. R. A., Salleh, A. B., & Basri, M. (2009). Optimization of physical factors affecting the production of thermo- stable organic solvent-tolerant protease from a newly isolated halo tolerant Bacillus subtilis strain Rand. Microbial Cell Factories, 8, 20. doi:10.1186/1475- 2859-8-20
Cahú, T. B., Santos, S. D., Mendes,A., Córdula, C. R., Chavante, S. F., Carvalho, L. B., Nader, H. B., & Bezerra, R. S. (2012). Recovery of protein, chitin, carotenoids and glycosaminoglycans from Pacific white shrimp (Litopenaeus vannamei) processing waste. Process Biochemistry, 47(4), 570-577. doi:10.1016/j.procbio.2011.12.012
Chen, L., Zhang, Q., Ji, Z., Shu, G., & Chen, H. (2018). Production and fermentation characteristics of angiotensin- I-converting enzyme inhibitory peptides of goat milk fermented by a novel wild Lactobacillus plantarum 69. LWT Food Science and Technology, 91, 532-540. doi: 10.1016/j.lwt.2018.02.002
Jemil, I., Jridi, M., Nasri, R., Ktari, N., Ben Slama-Ben Salem, R., Mehiri, M., Hajji, M., & Nasri, M. (2014). Functional, antioxidant and antibacterial properties of protein hydrolysates prepared from fish meat fermented by Bacillus subtilis A26. Process Biochemistry, 49(6), 963-972. doi: 10.1016/j.procbio.2014.03.004
Jemil, I., Mora, L., Nasri, R., Abdelhedi, O., Aristoy, M. C., Hajji, M., Nasri, M., & Toldrá, F. (2016). A peptidomic approach for the identification of antioxidant and ACE-inhibitory peptides in sardinelle protein hydrolysates fermented by Bacillus subtilis A26 and Bacillus amyloliquefaciens An6. Food Research International, 89(Part 1), 347-358. doi: 10.1016/j.foodres.2016.08.020
Kleerebezem, M., Boekhorst, J., van Kranenburg, R., Molenaar, D., Kuipers, O. P., Leer, R., Tarchini, R., Peters, S. A., Sandbrink, H. M., Fiers, M. W. E. J., Stiekema, W., Lankhorst, R. M. K., Bron, P. A., Hoffer, S. M., Groot, M. N. N., Kerkhoven, R., de Vries, M., Ursing, B., de Vos, W. M., & Siezen, R. J. (2003). Complete genome sequence of Lactobacillus plantarum WCFS1. Proceedings of the National Academy of Sciences, 100(4), 1990-1995. doi: 10.1073/pnas.0337704100
Krichen, F., Sila, A., Caron, J., Kobbi, S., Nedjar, N., Miled, N., Blecker, C., Besbes, S., & Bougatef, A. (2018). Identification and molecular docking of novel ACE inhibitory peptides from protein hydrolysates of shrimp waste. Engineering in Life Sciences, 18(9), 682-691.
Li, X., Wang, Y., Zhang, H., và cộng sự. (2025). Bioactive peptides with angiotensin- converting enzyme inhibitory and antioxidant activities: Recent advances and health applications. Food Chemistry, 465, 142930. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2024.142930
Liu G, Nie R, Liu Y, Li X, Duan J, Hao X, Shan Y, Zhang J. (2022). Bacillus subtilis BS-15 Effectively Improves Plantaricin Production and the Regulatory Biosynthesis in Lactiplantibacillus plantarum RX-8. Front Microbiol. 12:772546. doi: 10.3389/fmicb.2021.772546.
Liu, Z., Liu, Q., Zhang, D., Wei, S., Sun, Q., Xia, Q., Shi, W., Ji, H., & Liu, S. (2021). Comparison of the proximate composition and nutritional profile of byproducts and edible parts of five species of shrimp. Foods, 10(11), 2603. doi:10.3390/foods10112603
Sila, A., & Bougatef, A. (2016). Antioxidant peptides from marine by-products: Isolation, identification and application in food systems. A review. Journal of Functional Foods, 21, 10-26. doi:10.1016/j.jff.2015.11.007
Sun B, Zou K, Zhao Y, Tang Y, Zhang F, Chen W, Tang X, Chang C and Zheng Y. (2023). The fermentation optimization for alkaline protease production by Bacillus subtilis BS-QR-052. Frontiers in Microbiology, 14, 1301065. doi: 10.3389/fmicb.2023.1301065
Trần Vân Ty, Nguyễn Xuân Bách, Phan Thanh Lộc, Lê Thanh Hùng. (2025). Tiềm năng ứng dụng protein thủy phân từ phụ phẩm tôm vào thức ăn thủy sản tại Việt Nam. Tạp chí Khoa học - Công nghệ Thủy sản, Số 1, 95- 107. doi: 10.53818/jfst.01.2025.518
Trung, T. S., & Phuong, P. T. D. (2012). Bioactive compounds from by- products of shrimp processing industry in Vietnam. Journal of Food and Drug Analysis, Vol. 20, Suppl. 1,,194-197. doi: 10.38212/2224-6614.2130
VASEP. (2024). Báo cáo xuất khẩu thủy sản Việt Nam năm 2023. Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam.
Walquist, M.J.; Eilertsen, K.-E.; Elvevoll, E.O.; Jensen, I.-J.(2024). Marine- Derived Peptides with Anti- Hypertensive Properties: Prospects for Pharmaceuticals, Supplements, and Functional Food. Mar. Drugs, 22, 140. doi: 10.3390/md22040140
Wang, YK., He, HL., Chen, XL.(2008). Production of novel angiotensin I-converting enzyme inhibitory peptides by fermentation of marine shrimp Acetes chinensis with Lactobacillus fermentum SM 605. Applied Microbiology and Biotechnology, 79, 785-791. doi: 10.1007/s00253-008-1489-z
WHO. (2023). Hypertension [Fact sheet]. World Health Organization. Retrieved from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hypertension
Ye, S.; Chen, Q.; Li, D.; Zhou, H.; Chen, Y.; Meng, C.; Hong, J.(2022). Isolation and identification of novel angiotensin I-converting enzyme (ACE) inhibitory peptides from Pony Seed and evaluation of the inhibitory mechanisms. J. Funct. Foods, 95, 105151. doi: 10.1016/j. jff.2022.105151
