ĐỀ XUẤT KHUNG THIẾT KẾ CÁC KHÓA HỌC TRỰC TUYẾN MỞ ĐẠI CHÚNG (MOOCs) BẢO ĐẢM CHẤT LƯỢNG TRONG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM
DOI:
https://doi.org/10.59266/houjs.2026.1492Keywords:
Các khóa học trực tuyến mở đại chúng, thiết kế khóa học trực tuyến, bảo đảm chất lượng, khung thiết kế, giáo dục đại họcAbstract
Giáo dục số và nhu cầu học tập linh hoạt đang thúc đẩy các cơ sở giáo dục đại học phát triển các khóa học trực tuyến mở đại chúng (Massive Open Online Courses - MOOCs). Tuy nhiên, xây dựng MOOCs không chỉ cần hạ tầng công nghệ mà còn cần khung thiết kế bảo đảm sự thống nhất giữa mục tiêu học tập, nội dung, hoạt động học, tương tác, đánh giá và hỗ trợ người học. Nghiên cứu nhằm đề xuất khung thiết kế MOOCs phù hợp với bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam trên cơ sở tổng hợp lý luận, mô hình thiết kế và kinh nghiệm triển khai MOOCs trong nước và quốc tế. Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng quan tài liệu kết hợp phân tích nội dung, đối sánh các mô hình và khung chất lượng MOOCs và tham chiếu với các hướng dẫn hiện hành về xây dựng MOOCs tại Việt Nam. Khung đề xuất gồm bảy thành tố: nhu cầu người học; chuẩn đầu ra; nội dung và học liệu; hoạt động học và tương tác; đánh giá và phản hồi; công nghệ và khả năng tiếp cận; phân tích dữ liệu và cải tiến chất lượng, được cụ thể hóa thành 30 tiêu chí. Khung đề xuất là cơ sở tham khảo giúp các cơ sở giáo dục đại học thiết kế, phát triển, đánh giá và cải tiến MOOCs theo hướng bảo đảm chất lượng.
References
Barak, M., Watted, A., & Haick, H. (2016). Motivation to learn in massive open online courses: Examining aspects of language and social engagement. Computers & Education, 94, 49-60. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2015.11.010
Biggs, J. (1996). Enhancing teaching through constructive alignment. Higher Education, 32(3), 347-364. https://doi.org/10.1007/BF00138871
Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2022). Quyết định số 3784/QĐ-BGDĐT ngày 21/11/2022 về việc ban hành “Hướng dẫn về xây dựng học liệu số và khóa học trực tuyến trên ứng dụng nền tảng cung cấp các khóa học trực tuyến đại chúng mở (MOOCs) của Bộ Giáo dục và Đào tạo”.
Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2023). Thông tư số 30/2023/TT-BGDĐT ngày 29/12/2023 quy định về ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo trực tuyến đối với giáo dục đại học.
Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2025). Thông tư số 04/2025/TT-BGDĐT ngày 17/02/2025 quy định về kiểm định chất lượng chương trình đào tạo các trình độ của giáo dục đại học.
Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2026). Thông tư số 56/2026/TT-BGDĐT ngày 07/7/2026 ban hành Quy chế đào tạo trình độ đại học.
CAST. (2024). Universal Design for Learning Guidelines (Version 3.0). https://udlguidelines.cast.org
Chukhlomin, V., & Vernon, V. (2026). Career self-management at scale: Lessons from a MOOC specialization. American Journal of Management, 26(3), 1-45.
Conole, G. (2013). MOOCs as disruptive technologies: Strategies for enhancing the learner experience and quality of MOOCs. Revista de Educación a Distancia, (39). https://revistas.um.es/red/article/view/234221
Guo, P. J., Kim, J., & Rubin, R. (2014). How video production affects student engagement: An empirical study of MOOC videos. In Proceedings of the First ACM Conference on Learning @ Scale (pp. 41-50). ACM. https://doi.org/10.1145/2556325.2566239
Hew, K. F. (2016). Promoting engagement in online courses: What strategies can we learn from three highly rated MOOCS. British Journal of Educational Technology, 47(2), 320-341. https://doi.org/10.1111/bjet.12235
Ho, N. T. T., Abdullah, M. R. T. L., Idrus, H. B., Sivapalan, S., Pham, H.-H., Dinh, V.-H., Pham, H. K., & Nguyen, L. T. M. (2023). Acceptance toward Coursera MOOCs blended learning: A mixed methods view of Vietnamese higher education stakeholders. SAGE Open, 13(4). https://doi.org/10.1177/21582440231197997
Hood, N., & Littlejohn, A. (2016). Quality in MOOCs: Surveying the terrain. Commonwealth of Learning. http:// oasis.col.org/handle/11599/2352
Jordan, K. (2015). Massive open online course completion rates revisited: Assessment, length and attrition. International Review of Research in Open and Distributed Learning, 16(3), 341-358. https://doi.org/10.19173/irrodl.v16i3.2112
Lowenthal, P., Snelson, C., & Perkins, R. (2018). Teaching massive, open, online, courses (MOOCs): Tales from the front line. International Review of Research in Open and Distributed Learning, 19(3), 1-19. https://doi.org/10.19173/irrodl.v19i3.3505
Margaryan, A., Bianco, M., & Littlejohn, A. (2015). Instructional quality of massive open online courses (MOOCs). Computers & Education, 80, 77-83. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2014.08.005
Merrill, M. D. (2002). First principles of instruction. Educational Technology Research and Development, 50(3), 43-59. https://doi.org/10.1007/BF02505024
Mohamad, M., Azizan, F. L., Ya, S., Wan Mustapa, W. N., & Wae-esor, E. (2026). The role of MOOC-based supplementary learning in enhancing student academic performance: Evidence from non-business students in an entrepreneurship course. Information Management and Business Review, 18(3), 181-193.
Moore, M. G. (1989). Three types of interaction. American Journal of Distance Education, 3(2), 1-7. https://doi.org/10.1080/08923648909526659
Nguyen, X. T. (2023). Designing a MOOC course in teaching fashion design - A case study of course decorative composition. Journal of Technical Education Science, (75B), 31-40. https://doi.org/10.54644/jte.75B.2023.1324
Ogunyemi, A. A., Quaicoe, J. S., & Bauters, M. (2022). Indicators for enhancing learners’ engagement in massive open online courses: A systematic review. Computers and Education Open, 3, Article 100088. https://doi.org/10.1016/j.caeo.2022.100088
Pham, A. M. N., Pham, T. L. P., Huynh, G. H., Vo, T. H. M., Nguyen, A. N. K., & Tran, T. M. (2021). Factors affecting students’ intention to use massive open online courses. Vietnam Journal of Education, 5(3), 63-71. https://doi.org/10.52296/vje.2021.117
Pham, A. T. (2025). Blended MOOCs in higher education: Analyzing student interaction and satisfaction. Contemporary Educational Technology, 17(1), Article ep550. https://doi.org/10.30935/cedtech/15689
Phạm, L. H. N., Bành, N.T., và Đinh, C. T. (2023). Các nhân tố tác động đến hiệu quả học trực tuyến của sinh viên Trường Kinh tế, Trường Đại học Cần Thơ. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ, 59(3C), 161-171. https://doi.org/10.22144/ctu.jvn.2023.144
Quality Matters. (2023). QM Higher Education Rubric (7th ed.). https:// www.qualitymatters.org/qa-resources/ rubric-standards/higher-ed-rubric
Rosewell, J., & Jansen, D. (2014). The OpenupEd quality label: Benchmarks for MOOCs. INNOQUAL: The International Journal for Innovation and Quality in Learning, 2(3), 88-100.
Sebbaq, H., & El Faddouli, N.-e. (2024). Towards quality assurance in MOOCs: A comprehensive review and micro- level framework. International Review of Research in Open and Distributed Learning, 25(1), 1-23. https://doi.org/10.19173/irrodl.v25i1.7544
Siemens, G. (2013). Learning analytics: The emergence of a discipline. American Behavioral Scientist, 57(10), 1380-1400. https://doi.org/10.1177/0002764213498851
Stracke, C. M., & Trisolini, G. (2021). A systematic literature review on the quality of MOOCs. Sustainability, 13(11), Article 5817. https://doi.org/10.3390/su13115817
Tang, H., & Qian,Y. (2022). Designing MOOCs with LITTLE. Cogent Education, 9(1), Article 2064411. https://doi.org/10.1080/2331186X.2022.2064411
W3C. (2023). Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2. https://www.w3.org/TR/WCAG22/
Whittemore, R., & Knafl, K. (2005). The integrative review: Updated methodology. Journal of Advanced Nursing, 52(5), 546-553. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2005.03621.x
