QUẢN TRỊ TÀI NGUYÊN GIÁO DỤC MỞ TRONG KỶ NGUYÊN TRÍ TUỆ NHÂN TẠO TẠO SINH: KHUNG CHÍNH SÁCH VỀ CHẤT LƯỢNG, BẢN QUYỀN VÀ LIÊM CHÍNH HỌC THUẬT CHO GIÁO DỤC ĐẠI HỌC VIỆT NAM
DOI:
https://doi.org/10.59266/houjs.2026.1481Keywords:
bản quyền, giáo dục đại học, liêm chính học thuật, tài nguyên giáo dục mở, trí tuệ nhân tạo tạo sinhAbstract
Nghiên cứu phân tích quản trị tài nguyên giáo dục mở (OER) trong bối cảnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo tạo sinh trên ba phương diện: chất lượng học liệu, quyền tác giả và giấy phép mở, cùng liêm chính học thuật. Dựa trên phân tích chính sách định tính và tổng hợp tích hợp 32 nguồn tài liệu công bố từ năm 2015 đến tháng 8 năm 2026, bài viết đối chiếu các yêu cầu quản trị với khuôn khổ chính sách, pháp luật Việt Nam và nhận diện năm nhóm vấn đề cần cụ thể hóa khi triển khai tại cơ sở giáo dục đại học: khai báo AI và truy xuất nguồn gốc; bảo đảm chất lượng theo rủi ro; rà soát quyền và giấy phép đối với OER phức hợp; minh bạch tiến trình học thuật; quản trị dữ liệu và công cụ AI. Trên cơ sở kết quả đối chiếu, nghiên cứu đề xuất khung Q-R-I gồm ba trụ cột, ba cấp quản trị và sáu cổng kiểm soát theo vòng đời OER, gắn yêu cầu chính sách với minh chứng và chủ thể chịu trách nhiệm. Khung mang tính chuẩn tắc và định hướng triển khai; mức độ phổ biến của các vấn đề tại cơ sở và hiệu quả của mô hình cần được kiểm chứng bằng nghiên cứu thực nghiệm.
References
Aksoy, D. A., Kurşun, E., & Zawacki- Richter, O. (2025). Factors affecting the sustainability of open educational resource initiatives in higher education: A systematic review. Review of Education, 13(1), Article e70029. https://doi.org/10.1002/rev3.70029
Alsuhaymi, A. O., & Atallah, F. A. (2026). Governing open educational resources as sustainable knowledge commons: A policy and institutional framework for higher education. Sustainability, 18(8), Article 4024. https://doi.org/10.3390/su18084024
Atenas, J. (2024). Guidelines on the implementation of the OER Recommendation action area 2: Developing supportive policy. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000389032
Bittle, K., & El-Gayar, O. (2025). Generative AI and academic integrity in higher education: A systematic review and research agenda. Information, 16(4), Article 296. https://doi.org/10.3390/info16040296
Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2026). Thông tư số 61/2026/TT-BGDĐT ngày 17 tháng 7 năm 2026 quy định về khai thác, sử dụng tài nguyên giáo dục mở trong hoạt động giáo dục đại học. https://vanban.chinhphu.vn/?classid=0&docid=218966&pageid=27160
Chan, C. K. Y. (2023). A comprehensive AI policy education framework for university teaching and learning. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 20(1), Article 38. https://doi.org/10.1186/s41239-023-00408-3
Chính phủ. (2026). Nghị định số 134/2026/ NĐ-CP ngày 6 tháng 4 năm 2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 17/2023/NĐ-CP ngày 26 tháng 4 năm 2023 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan. https://congbao.chinhphu.vn/van-ban/nghi-dinh-so-134-2026-nd-cp-469388.htm
Clements, K., Pawlowski, J., & Manouselis, N. (2015). Open educational resources repositories literature review - Towards a comprehensive quality approaches framework. Computers in Human Behavior, 51, 1098-1106. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.03.026
Crompton, H., Burke, D., Nickel, C., Bozkurt, A., Miao, F., Sharples, M., Greene, J. A., Parsons, D., Gill-Simmen, L., Edmett, A., Pegrum, M., de Waard, I., Bonk, C. J., Garcia, M. B., Curry, J. H., Lindsey, L., Yang, M., Marshall, S., Bali, M., … Yu, S. (2026). Governing generative AI in higher education: A global Delphi study on policy and practice. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 23(1), Article 21. https://doi.org/10.1186/s41239-026-00602-z
Dalalah, D., & Dalalah, O. M. A. (2023). The false positives and false negatives of generative AI detection tools in education and academic research: The case of ChatGPT. The International Journal of Management Education, 21(2), Article 100822. https://doi.org/10.1016/j.ijme.2023.100822
Duan, C., & Wong, B. T. M. (2026). Faculty perspectives on open educational resources: A case study of a Hong Kong higher education institution. PLOS ONE, 21(8), Article e0349147. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0349147
Eaton, S. E. (2023). Postplagiarism: Transdisciplinary ethics and integrity in the age of artificial intelligence and neurotechnology. International Journal for Educational Integrity, 19(1), Article 23. https://doi.org/10.1007/s40979-023-00144-1
Hohaus, P. (2024). Offene Bildungsmaterialien als Ziel der Steuerung - Eine qualitative Inhaltsanalyse der OER-Policies deutscher Hochschulen im Kontext von Educational Governance. Zeitschrift für Bildungsforschung, 14(2), 207-231. https://doi.org/10.1007/s35834-024-00428-7
Kofinas, A. K., Tsay, C. H.-H., & Pike, D. (2025). The impact of generative AI on academic integrity of authentic assessments within a higher education context. British Journal of Educational Technology, 56(6), 2522-2549. https://doi.org/10.1111/bjet.13585
Lê, T. M. T. (2026). Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phát triển học liệu ngoại ngữ mở: Tiếp cận từ chiến lược phát triển của Trường Đại học Mở Hà Nội. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Mở Hà Nội, (Số đặc biệt 17A), 241-250. https://doi.org/10.59266/houjs.2026.1368
Luo, J. (2024). A critical review of GenAI policies in higher education assessment: A call to reconsider the “originality” of students’ work. Assessment & Evaluation in Higher Education, 49(5), 651-664. https://doi.org/10.1080/02602938.2024.2309963
McDonald, N., Johri, A., Ali, A., & Collier, A. H. (2025). Generative artificial intelligence in higher education: Evidence from an analysis of institutional policies and guidelines. Computers in Human Behavior: Artificial Humans, 3, Article 100121. https://doi.org/10.1016/j.chbah.2025.100121
Miao, F., & Cukurova, M. (2024). AI competency framework for teachers. UNESCO. https://doi.org/10.54675/ZJTE2084
Miao, F., & Holmes, W. (2023). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO. https://doi.org/10.54675/EWZM9535
Nguyen, T. H. H., Le, T. M. T., Nguyen, T. V. D., & Mac, V. H. (2025). Promoting open educational resources for higher education in Vietnam. ASEAN Journal of Open and Distance Learning, 17(2), 60-81. https://doi.org/10.64233/LVTM2762
Norris, M. E., Swartz, M., & Kuhlmeier, V. A. (2023). The importance of copyright and shared norms for credit in open educational resources. Frontiers in Education, 7, Article 1069388. https://doi.org/10.3389/feduc.2022.1069388
OECD. (2023). OECD digital education outlook 2023: Towards an effective digital education ecosystem. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/c74f03de-en
Qian, Y. (2026). Governing generative AI in higher education: Emerging policy approaches and support ecosystems at innovative U.S. universities. International Journal for Educational Integrity, 22(1), Article 25. https://doi.org/10.1007/s40979-026-00233-x
Quốc hội. (2025a). Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 ngày 26 tháng 6 năm 2025. https://vanban.chinhphu.vn/?classid=1&docid=214590&pageid=27160
Quốc hội. (2025b). Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ số 131/2025/QH15 ngày 10 tháng 12 năm 2025. https://congbao.chinhphu.vn/van-ban/luat-so-131-2025-qh15-468691.htm
Quốc hội. (2025c). Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 ngày 10 tháng 12 năm 2025. https://vanban.chinhphu.vn/?docid=216334&pageid=27160
Thủ tướng Chính phủ. (2023). Quyết định số 1117/QĐ-TTg ngày 25 tháng 9 năm 2023 phê duyệt Chương trình xây dựng mô hình nguồn tài nguyên giáo dục mở trong giáo dục đại học. https://vanban.chinhphu.vn/?docid=208699&pageid=27160
Tlili, A., Garzón, J., Salha, S., Huang, R., Xu, L., Burgos, D., Denden, M., Farrell, O., Farrow, R., Bozkurt, A., Amiel, T., McGreal, R., López- Serrano, A., & Wiley, D. (2023). Are open educational resources (OER) and practices (OEP) effective in improving learning achievement? A meta-analysis and research synthesis. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 20(1), Article 54. https://doi.org/10.1186/s41239-023-00424-3
Truong, V., Denison, T., & Stracke, C. M. (2021). Developing institutional open educational resource repositories in Vietnam: Opportunities and challenges. The International Review of Research in Open and Distributed Learning, 22(4), 109-124. https://doi.org/10.19173/irrodl.v23i1.5582
UNESCO. (2019). Recommendation on open educational resources (OER). https://www.unesco.org/en/legal-affairs/recommendation-open-educational-resources-oer
UNESCO. (2024). Dubai declaration on open educational resources (OER): Digital public goods and emerging technologies for equitable and inclusive access to knowledge. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000392271
Wang, H., Dang, A., Wu, Z., & Mac, S. (2024). Generative AI in higher education: Seeing ChatGPT through universities’ policies, resources, and guidelines. Computers and Education: Artificial Intelligence, 7, Article 100326. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100326.
