PHÁT TRIỂN NỀN TẢNG MOOC TRONG HỆ THỐNG GIÁO DỤC MỞ TẠI VIỆT NAM: THỰC TRẠNG VÀ TRIỂN VỌNG
DOI:
https://doi.org/10.59266/houjs.2026.1513Keywords:
chuyển đổi số giáo dục, đào tạo từ xa, giáo dục mở, khóa học trực tuyến mở đại chúng, tài nguyên giáo dục mởAbstract
Chuyển đổi số và nhu cầu học tập suốt đời đưa khóa học trực tuyến mở đại chúng (Massive Open Online Course - MOOC) trở thành một cấu phần của giáo dục mở. Bài viết đánh giá thực trạng phát triển nền tảng MOOC tại Việt Nam so với xu hướng quốc tế, theo khung năm thành tố: chính sách, nền tảng, học liệu, công nhận tín chỉ, người học. Nghiên cứu kết hợp tổng quan tài liệu, phân tích chính sách, thống kê mô tả, kèm nghiên cứu điển hình Trường Đại học Mở Hà Nội. Số người học MOOC toàn cầu (không tính Trung Quốc) tăng từ 0,3 triệu (2011) lên 220 triệu (2021). Việt Nam đã có khung chính sách đầy đủ, từ Quyết định 131/QĐ-TTg đến Thông tư 61/2026/TT-BGDĐT, cùng nền tảng dùng chung như MOET-MOOC, “Bình dân học vụ số”, nhưng chưa có dữ liệu hoàn thành, công nhận tín chỉ liên thông chưa hoàn thiện, nền tảng còn phân tán. Nền tảng E-learning từ 2008 là lợi thế của Trường để phát triển MOOC, nhưng chưa phải MOOC đúng nghĩa. Nghiên cứu đề xuất lộ trình ba giai đoạn đến 2030, khuyến nghị theo nhóm chủ thể.
References
Bộ Chính trị. (2024). Nghị quyết số 57-NQ/ TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2023). Thông tư số 28/2023/TT-BGDĐT ngày 28/12/2023 ban hành Quy chế đào tạo từ xa trình độ đại học.
Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2024). Kế hoạch số 1919/KH-BGDĐT triển khai Quyết định số 1117/QĐ-TTg ngày 25/9/2023 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt “Chương trình xây dựng mô hình nguồn tài nguyên giáo dục mở trong giáo dục đại học” giai đoạn 2025-2030. LuatVietnam. https://luatvietnam.vn/giao-duc/ke-hoach-1919-kh-bgddt- 2024-trien-khai-quyet-dinh-1117-qd- ttg-ngay-25-9-2023-382505-d6.html
Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2026). Thông tư số 61/2026/TT-BGDĐT ngày 17/07/2026 quy định về khai thác, sử dụng tài nguyên giáo dục mở trong hoạt động giáo dục đại học. LuatVietnam. https:// luatvietnam.vn/giao-duc/thong-tu-61- 2026-tt-bgddt-khai-thac-va-su-dung- tai-nguyen-giao-duc-mo-trong-dai- hoc-441040-d1.html [1]
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https:// doi.org/10.3316/QRJ0902027
Chettri, S. (2026, April 3). 415 universities offer SWAYAM, NPTEL online courses, but UGC’s credit transfer scheme finds few takers. Careers360. https://news.careers360.com/ swayam-nptel-portal-ugc-online-mooc-course-university-credit- transfer-coursera-udemy-few-takers-nta-naac-du-manav-rachna-higher-ed
Chiam, C. C. (2016). Benefits and challenges of massive open online courses. ASEAN Journal of Open and Distance Learning, 8(1), 16-23. https://ajodl.oum.edu.my/volume-8-no-1-2016/
Chính phủ. (2025, March 26). Thủ tướng phát động phong trào “Bình dân học vụ số” toàn dân. Cổng Thông tin Điện tử Chính phủ. https://baochinhphu.vn/thu-tuong- phat-dong-phong-trao-binh-dan-hoc- vu-so-toan-dan-102250326173839409. htm [1]
Class Central. (2026). Massive list of MOOC platforms around the world in 2026. https://www.classcentral.com/report/mooc-platforms/
Đặng, H. Đ. (2025). Xu hướng đổi mới sư phạm trong các khóa học trực tuyến mở đại chúng về luật đang thịnh hành toàn cầu: Phân tích và bài học kinh nghiệm. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Mở Hà Nội, (Số đặc biệt 9A). https://doi.org/10.59266/houjs.2025.1063
EHOU - Viện Đào tạo và Phát triển học tập suốt đời, Trường Đại học Mở Hà Nội. (2026). Tuyển sinh đại học trực tuyến. https://tuyensinh.ehou.edu.vn/
Hoàng, T. M. A., Hoàng, A. T., Phạm, N. D., & Nguyễn, H. G. (2019). Mô hình MOOC - Xu hướng phát triển giáo dục số hiện đại. Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam, (19), 10-15.
Jordan, K. (2014). Initial trends in enrolment and completion of massive open online courses. The International Review of Research in Open and Distributed Learning, 15(1), 133-160. https://doi.org/10.19173/irrodl.v15i1.1651
Jordan, K. (2015). Massive open online course completion rates revisited: Assessment, length and attrition. The International Review of Research in Open and Distributed Learning, 16(3), 341-358. https://doi.org/10.19173/ irrodl.v16i3.2112
Liyanagunawardena, T. R., Adams, A. A., & Williams, S. A. (2013). MOOCs: A systematic study of the published literature 2008-2012. The International Review of Research in Open and Distributed Learning, 14(3), 202-227. https://doi.org/10.19173/irrodl.v14i3.1455
OECD. (2019). OECD skills outlook 2019: Thriving in a digital world. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/df80bc12-en
Quốc hội. (2025). Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15 ngày 10 tháng 12 năm 2025.
Reich, J., & Ruipérez-Valiente, J. A. (2019). The MOOC pivot. Science, 363(6423), 130-131. https://doi.org/10.1126/ science.aav7958
Shah, D. (2018). By the numbers: MOOCs in 2018. Class Central. https://classcentral. com/report/?p=68062
Shah, D. (2019). By the numbers: MOOCs in 2019. Class Central. https://classcentral. com/report/?p=69793
Shah, D. (2020). By the numbers: MOOCs in 2020. Class Central. https://classcentral. com/report/mooc-stats-2020/
Shah, D. (2021). By the numbers: MOOCs in 2021. Class Central. https://classcentral. com/report/?p=77158
Siemens, G. (2005). Connectivism: A learning theory for the digital age. International Journal of Instructional Technology and Distance Learning, 2(1), 3-10.
Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333-339. https://doi. org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039
SWAYAM - Bộ Giáo dục Ấn Độ. (2026). About SWAYAM. https://swayam.gov.in/about
Thủ tướng Chính phủ. (1993). Quyết định số 535-TTg ngày 03/11/1993 về việc thành lập Viện Đại học Mở Hà Nội. LuatVietnam. https://luatvietnam.vn/giao-duc/quyet-dinh-535-ttg-thu- tuong-chinh-phu-2750-d1.html
Thủ tướng Chính phủ. (2022). Quyết định số 131/QĐ-TTg ngày 25/01/2022 phê duyệt Đề án tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo.
Thủ tướng Chính phủ. (2023). Quyết định số 1117/QĐ-TTg ngày 25/09/2023 phê duyệt Chương trình xây dựng mô hình nguồn tài nguyên giáo dục mở. Cổng Thông tin Điện tử Chính phủ. https://vanban.chinhphu.vn/?class id=0&docid=208699&pageid=27160
Tô, H. N. (2022). Xây dựng mô hình MOOC cho giáo dục đại học Việt Nam. Tạp chí Thông tin và Truyền thông, (9), 10-15. https://vjst.vn/xay-dung-mo-hinh-mooc-cho-giao-duc-dai-hoc-viet- nam-53490.html
Trường Đại học Mở Hà Nội. (2021a). Quyết định số 4505/QĐ-ĐHM ngày 10/09/2021 ban hành Kế hoạch phát triển trung hạn giai đoạn 2021-2025.
Trường Đại học Mở Hà Nội. (2021b). Quyết định số 5989/QĐ-ĐHM ngày 28/12/2021 sửa đổi, bổ sung Chiến lược phát triển giai đoạn 2017-2026.
UNESCO. (2019). Recommendation on open educational resources (OER). https:// www.unesco.org/en/legal-affairs/ recommendation-open-educational- resources-oer
University Grants Commission - Ấn Độ. (2021). Credit Framework for Online Learning Courses through SWAYAM Regulations, 2021. LegitQuest. https://www.legitquest.com/act/ university-grants-commission-credit- framework-for-online-learning- courses-through-study-webs-of-active- learning-for-young-aspiring-minds- regulations-2021/CB8E
Vietnam+. (2023, October 6). Xây dựng nền tảng đào tạo trực tuyến mở dùng chung ở bậc đại học. https://www.vietnamplus.vn/xay-dung-nen-tang- dao-tao-truc-tuyen-mo-dung-chung-o- bac-dai-hoc-post900573.vnp
VietnamNet. (2026). Phổ cập tri thức chuyển đổi số cho người dân qua nền tảng “Bình dân học vụ số”. https://vietnamnet.vn/ pho-cap-tri-thuc-chuyen-doi-so-cho- nguoi-dan-qua-nen-tang-binh-dan-hoc- vu-so-2506455.html
