ĐỔI MỚI ĐÁNH GIÁ NGƯỜI HỌC TRONG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA TRÍ TUỆ NHÂN TẠO TẠO SINH: CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC
DOI:
https://doi.org/10.59266/houjs.2026.1436Từ khóa:
đánh giá người học, đổi mới đánh giá, giáo dục đại học, liêm chính học thuật, trí tuệ nhân tạo tạo sinhTóm tắt
Bài viết nhằm làm rõ những cơ hội, thách thức và định hướng đổi mới đánh giá người học trong giáo dục đại học dưới tác động của trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative Artificial Intelligence - GenAI). Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp thông qua thu thập, phân tích và tổng hợp các công trình khoa học liên quan được công bố trên các cơ sở dữ liệu học thuật uy tín. Kết quả nghiên cứu cho thấy GenAI mở ra nhiều cơ hội như cá nhân hóa học tập, tăng cường phản hồi, hỗ trợ đánh giá liên tục và phát triển các hình thức đánh giá xác thực. Tuy nhiên, GenAI cũng đặt ra những thách thức về liêm chính học thuật, tính xác thực, độ tin cậy và công bằng trong đánh giá. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất các giải pháp đổi mới đánh giá theo hướng chú trọng quá trình và bằng chứng năng lực, tăng cường đánh giá xác thực, sử dụng AI có trách nhiệm và tăng cường bảo đảm chất lượng trong giáo dục đại học.
Tài liệu tham khảo
Ardito, C. G. (2024). Contra generative AI detection in higher education assessments. New Directions for Teaching and Learning. https://doi.org/10.1002/tl.20624
Borges, B., Foroutan, N., Bayazit, D., Sotnikova, A., Montariol, S., Nazaretsky, T., Banaei, M., Sakhaeirad, A., Servant, P., Neshaei, S. P., Frej, J., Romanou, A., Weiss, G., Mamooler, S., Chen, Z., Fan, S., Gao, S., Ismayilzada, M., Paul, D., … EPFL Data Consortium. (2024). Could ChatGPT get an engineering degree? Evaluating higher education vulnerability to AI assistants. Proceedings of the National Academy of Sciences, 121(49), e2414955121. https://doi.org/10.1073/pnas.2414955121
Bozkurt, A. (2024). GenAI và cộng sự: Cocreation, authorship, ownership, academic ethics and integrity in a time of generative AI. Open Praxis, 16(1), 1-10. https://doi.org/10.55982/openpraxis.16.1.654
Chan, C. K.Y., & Hu, W. (2023). Students’voices on generative AI: Perceptions, benefits, and challenges in higher education. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 20, 43. https://doi.org/10.1186/s41239-023-00411-8
Cong-Lem, N., Nguyen, T. T., Nguyen, K. N. H., & Nguyen, Q. N. H. (2026). Critical thinking in Vietnamese EFL students’ use of generative AI tools for academic learning: Qualitative insights from a brief intervention. English Teaching & Learning, 50, 295-315. https://doi.org/10.1007/s42321-025-00217-z
Deneen, C. (2024). AI and assessment in higher education: Problems, possibilities, and pathways. Pacific Journal of Technology Enhanced Learning, 6(1), 28. https://doi.org/10.24135/pjtel.v6i1.199
Đoàn Thị Cúc. (2025). Sử dụng ChatGPT trong hỗ trợ học tập của sinh viên: Nghiên cứu tại Trường Đại học Tân Trào. Tạp chí Giáo dục, 25(15), 53-58.
Francis, N. J., Jones, S., & Smith, D. P. (2025). Generative AI in higher education: Balancing innovation and integrity. British Journal of Biomedical Science, 81, 14048. https://doi.org/10.3389/bjbs.2024.14048
Gordon, E., Chimeli, J., Kenyo, L., & Frost, R. (2026). From AI to TA: How to use ChatGPT to quickly create statistics and analytics assessments. Teaching Statistics, 48(1), 19-32. https://doi.org/10.1111/test.70013
Kadel, R., Mishra, B. K., Shailendra, S., Abid, S., Rani, M., & Mahato, S. P. (2024). Crafting tomorrow’s evaluations: Assessment design strategies in the era of generative AI. In 2024 International Symposium on Educational Technology (ISET) (pp. 13-17). IEEE. https://doi.org/10.1109/ISET61814.2024.00012
Khlaif, Z. N., Ayyoub, A., Hamamra, B., Bensalem, E., Mitwally, M. A. A., Ayyoub, A., Hattab, M. K., & Shadid, F. (2024). University teachers’views on the adoption and integration of generative AI tools for student assessment in higher education. Education Sciences, 14(10), 1090. https://doi.org/10.3390/educsci14101090
Koh, E., & Doroudi, S. (2023). Learning, teaching, and assessment with generative artificial intelligence: Towards a plateau of productivity. Learning: Research and Practice, 9(2), 109-116. https://doi.org/10.1080/23735082.2023.2264086
Kolade, O., Owoseni, A., & Egbetokun, A. (2024). Is AI changing learning and assessment as we know it? Evidence from a ChatGPT experiment and a conceptual framework. Heliyon, 10(4), e25953. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e25953
Lodge,J.M.,Henderson,M.,Slade,C.,&Deneen, C. (2023). Adapting assessment for/ despite generative artificial intelligence: A national guidance framework. In ASCILITE 2023 Conference Companion Materials. https://doi.org/10.14742/apubs.2023.554
Lye, C. Y., & Lim, L. (2024). Generative artificial intelligence in tertiary education: Assessment redesign principles and considerations. Education Sciences, 14(6), 569. https://doi.org/10.3390/educsci14060569
Martin, A. F., Tubaltseva, S., Harrison, A., & Rubin, G. J. (2025). Participatory co-design and evaluation of a novel approach to generative AI-integrated coursework assessment in higher education. Behavioral Sciences, 15(6), 808. https://doi.org/10.3390/bs15060808
Miller, W. (2024). Adapting to AI: Reimagining the role of assessment professionals. Intersection: A Journal at the Intersection of Assessment and Learning, 5(4), 99-113. https://doi.org/10.61669/001c.121439
Pang, W., & Wei, Z. (2025). Shaping the future of higher education: A technology usage study on generative AI innovations. Information, 16(2), 95. https://doi.org/10.3390/info16020095
Scarfe, P., Watcham, K., Clarke, A., & Roesch, E. (2024). A real-world test of artificial intelligence infiltration of a university examinations system: A “Turing Test” case study. PLOS ONE, 19(6), e0305354. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0305354
Swiecki, Z., Khosravi, H., Chen, G., Martinez-Maldonado, R., Lodge, J. M., Milligan, S., Selwyn, N., & Gašević, D. (2022). Assessment in the age of artificial intelligence. Computers and Education: Artificial Intelligence, 3, 100075. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2022.100075
Tran, K. V., Le, T. T. M., & Pham, A. T.(2025). Exploring Vietnamese students’ plagiarism awareness and actual practices through using of ChatGPT as a learning tool. International Journal for Educational Integrity, 21, 32. https://doi.org/10.1007/s40979-025-00207-5
Tran Minh, D. (2026). Academic integrity and assessment design in the era of generative AI: Perspectives from Vietnamese universities. Futurity Education, 6(2), 73-89. https://doi.org/10.57125/FED.2026.06.05
UNESCO. (2023). Guidance for generative AI in education and research. https://doi.org/10.54675/EWZM9535
Usher, M. (2025). Generative AI vs. instructor vs. peer assessments: A comparison of grading and feedback in higher education. Assessment & Evaluation in Higher Education, 50(6), 912-927. https://doi.org/10.1080/02602938.2025.2487495
Williams, A. (2025). Integrating artificial intelligence into higher education assessment. Intersection: A Journal at the Intersection of Assessment and Learning, 6(1). https://doi.org/10.61669/001c.131915
Xia, Q., Weng, X., Ouyang, F., Lin, T. J., & Chiu, T. K. F. (2024). A scoping review on how generative artificial intelligence transforms assessment in higher education. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 21, 40. https://doi.org/10.1186/s41239-024-00468-z
