PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC AI CHO NGƯỜI HỌC THÔNG QUA ỨNG DỤNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO TRONG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC: TIẾP CẬN HỖ TRỢ HỌC TẬP SUỐT ĐỜI
DOI:
https://doi.org/10.59266/houjs.2026.1347Keywords:
trí tuệ nhân tạo, năng lực trí tuệ nhân tạo, người học, nghiên cứu khoa học, học tập suốt đời, ứng dụng trí tuệ nhân tạoAbstract
Trong bối cảnh chuyển đổi số và xã hội tri thức, học tập suốt đời ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với phát triển nguồn nhân lực. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo không chỉ làm thay đổi hoạt động nghiên cứu khoa học mà còn thúc đẩy phát triển năng lực AI cho người học. Bài báo nhằm phân tích vai trò của AI trong nghiên cứu khoa học và làm rõ cách thức công nghệ này hỗ trợ phát triển năng lực AI và học tập suốt đời. Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng quan tài liệu và phân tích nội dung các công trình liên quan đến AI trong giáo dục và nghiên cứu khoa học. Kết quả cho thấy AI hỗ trợ hiệu quả trong xử lý dữ liệu lớn, xây dựng mô hình dự báo, phân tích ngôn ngữ tự nhiên, tự động hóa nhiệm vụ nghiên cứu và hỗ trợ ra quyết định. Những ứng dụng này góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất tri thức, mở rộng khả năng tiếp cận, cá thể hóa học tập và phát triển năng lực AI cho người học. Tuy nhiên, việc ứng dụng AI cũng đặt ra thách thức về dữ liệu, tính minh bạch thuật toán, hạ tầng công nghệ và đạo đức. Vì vậy, cần hoàn thiện chính sách và cơ chế quản trị nhằm bảo đảm ứng dụng AI hiệu quả, minh bạch và bền vững trong nghiên cứu và học tập suốt đời.
References
Atchley, P., Pannell, H., Wofford, K., Hopkins, M., và Atchley, R. A. (2024). Human and AI collaboration in the higher education environment: Opportunities and concerns. Cognitive Research: Principles and Implications, 9, Article 20.
https://doi.org/10.1186/s41235-024-00547-9
Brown, T., Mann, B., Ryder, N., Subbiah, M., Kaplan, J., Dhariwal, P., Neelakantan, A., Shyam, P., Sastry, G., Askell, A., Agarwal, S., Herbert-Voss, A., Krueger, G., Henighan, T., Child, R., Ramesh, A.,
Ziegler, D. M., Wu, J., Winter, C., và Amodei, D. (2020). Language models are few-shot learners. In H. Larochelle,
M. Ranzato, M. F. Balcan, & H. Lin (Eds.), Advances in Neural Information Processing Systems (Vol. 33, pp. 1877- 1901). Curran Associates, Inc.
https://proceedings.neurips.cc/paper/2020/hash/1457c0d6bfcb4967418bfb8ac142f64a-Abstract.html
Deci, E. L., và Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. Springer.
Đảng Cộng sản Việt Nam. (2025). Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. https://vanban.chinhphu.vn/
Eccles, J. S., và Wigfield, A. (2002). Motivational beliefs, values, and goals. Annual Review of Psychology, 53, 109-132. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.53.100901.135153
European Commission. (2018). Council Recommendation of 22 May 2018 on key competences for lifelong learning. Official Journal of the European Union, C 189, 1-13.
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32018H0604(01)
Goodfellow, I., Bengio, Y., và Courville, A. (2016). Deep learning. MIT Press.
Holmes, W., Bialik, M., và Fadel, C. (2019). Artificial intelligence in education: Promises and implications for teaching and learning. Center for Curriculum Redesign.
Jobin, A., Ienca, M., và Vayena, E. (2019). The global landscape of AI ethics guidelines. Nature Machine Intelligence, 1(9), 389-399. https://doi.org/10.1038/s42256-019-0088-2
Luckin, R., Holmes, W., Griffiths, M., và Forcier, L. B. (2016). Intelligence unleashed: An argument for AI in education. Pearson.OECD. (2019). OECD skills strategy 2019: Skills to shape a better future. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264313835-en
Popenici, S. A. D., và Kerr, S. (2017). Exploring the impact of artificial intelligence on teaching and learning in higher education. Research and Practice in Technology Enhanced Learning, 12, Article 22. https://doi.org/10.1186/s41039-017-0062-8
Russell, S., và Norvig, P. (2020). Artificial intelligence: A modern approach (4th ed.). Pearson.Selwyn, N. (2020). Should robots replace teachers? AI and the future of education. Polity Press.
UNESCO Institute for Lifelong Learning. (2023). Futures of education: Lifelong learning for all. UNESCO Institute for Lifelong Learning. https://uil.unesco.org/
Walter, Y. (2024). Embracing the future of artificial intelligence in the classroom: The relevance of AI literacy, prompt engineering, and critical thinking in modern education. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 21, Article 15. https://doi.org/10.1186/s41239-024-00448-3
Zawacki-Richter, O., Marín, V. I., Bond, M., và Gouverneur, F. (2019). Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education: Where are the educators? International Journal of Educational Technology in Higher Education, 16, Article 39. https://doi.org/10.1186/s41239-019-0171-0
