TỪ NĂNG LỰC SỐ ĐẾN NĂNG LỰC TRÍ TUỆ NHÂN TẠO: ĐỀ XUẤT KHUNG NĂNG LỰC AI CHO GIẢNG VIÊN ĐẠI HỌC VIỆT NAM
DOI:
https://doi.org/10.59266/houjs.2026.1511Từ khóa:
năng lực trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, năng lực số, giảng viên đại học, trí tuệ nhân tạoTóm tắt
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI - GenAI) đang thay đổi giảng dạy, đánh giá, nghiên cứu và phát triển nghề nghiệp trong giáo dục đại học. DigCompEdu là nền tảng quan trọng về năng lực số nhưng chưa phản ánh đầy đủ các yêu cầu mới như hiểu nguyên lý AI, thiết kế tương tác, kiểm chứng đầu ra, bảo đảm liêm chính học thuật và sử dụng AI trong nghiên cứu. Nghiên cứu sử dụng tổng quan tường thuật có cấu trúc, phân tích so sánh và phát triển khung khái niệm, đối chiếu DigCompEdu, Khung năng lực AI dành cho giáo viên của UNESCO và các nghiên cứu về năng lực hiểu biết AI. Kết quả đề xuất AICompEdu gồm sáu lĩnh vực: nền tảng AI; sư phạm với AI; đánh giá trong môi trường AI; nghiên cứu khoa học với AI; đạo đức và quản trị AI; phát triển nghề nghiệp và đổi mới sáng tạo với AI. Khung cung cấp cơ sở tham khảo cho xây dựng chuẩn năng lực, chương trình bồi dưỡng và công cụ đánh giá tại các trường đại học Việt Nam.
Tài liệu tham khảo
Chan, C. K. Y. (2023). A comprehensive AI policy education framework for university teaching and learning. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 20(1), Article 38. https://doi.org/10.1186/s41239-023-00408-3
Dringó-Horváth, I., Rajki, Z., & T. Nagy, J. (2025). University teachers’ digital competence and AI literacy: Moderating role of gender, age, experience, and discipline. Education Sciences, 15(7), Article 868. https://doi.org/10.3390/educsci15070868
Holmes,W., Porayska-Pomsta, K., Holstein, K., Sutherland, E., Baker, T., Buckingham Shum, S., Santos, O. C., Rodrigo, M. T., Cukurova, M., Bittencourt, I. I., & Koedinger, K. R. (2022). Ethics of AI in education: Towards a community- wide framework. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 32(3), 504-526. https://doi.org/10.1007/s40593-021-00239-1
Jabareen, Y. (2009). Building a conceptual framework: Philosophy, definitions, and procedure. International Journal of QualitativeMethods,8(4),49-62.https:// doi.org/10.1177/160940690900800406
Lee, D., Arnold, M., Srivastava, A., Plastow, K., Strelan, P., Ploeckl, F., Lekkas, D., & Palmer, E. (2024). The impact of generative AI on higher education learning and teaching: A study of educators’ perspectives. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, Article 100221. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100221
Long, D., & Magerko, B. (2020). What is AI literacy? Competencies and design considerations. In Proceedings of the 2020 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (pp. 1-16). Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/3313831.3376727
Miao, F., & Cukurova, M. (2024). AI competency framework for teachers. UNESCO. https://doi.org/10.54675/ ZJTE2084
Ng, D. T. K., Leung, J. K. L., Chu, K. W. S., & Qiao, M. S. (2021). AI literacy: Definition, teaching, evaluation and ethical issues. Proceedings of the Association for Information Science and Technology, 58(1), 504-509. https://doi.org/10.1002/pra2.487
Ofosu-Ampong, K. (2024). Beyond the hype: Exploring faculty perceptions and acceptability of AI in teaching practices. Discover Education, 3, Article 38. https://doi.org/10.1007/s44217-024-00128-4
Redecker, C. (2017). European framework for the digital competence of educators: DigCompEdu. Publications Office of the European Union. https://doi.org/10.2760/159770
UNESCO. (2024). AI competency framework for teachers. UNESCO Publishing. https://doi.org/10.54675/ZJTE2084
